حسن بيگلرى

191

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

احكام تنوين و نون ساكنه نون ساكنه - آنست كه داراى حركت نباشد و در وسط و آخر كلمات اعم از اسم ، فعل ، حرف واقع مىشود مانند : من ( هر كس ) - كنت ( بودى ) - من ( از ) . تنوين - نون ساكنه ايست كه بتلفظ در ميآيد ولى نوشته نميشود و مختص باسم است نه فعل و حرف و هميشه در آخر اسم قرار ميگيرد و آن را بتكرار رسم حركت مينمايانند ( ) كه به فارسى دو زبر - دو زير - دو پيش و به عربى نصب - جر - رفع خوانند مانند : محمّدا - قوم - خير كه محمّدن - قومن - خيرن خوانده ميشوند . تبصرهء 1 - كلماتيكه آخر آنها داراى دو زبر - دو زير - دو پيش باشد به عربى منصوب - مجرور - مرفوع نامند . تبصرهء 2 - اسماء منصوبه را به صورت الف نويسند مانند : غالبا - واقعا - عالما عامدا باستثناى كلماتيكه بتاء مدوّره ( ة ) يا همزه ختم شود مانند دفعة - بغتة - جزء ابتداء . تبصرهء 3 - نون ساكنه و تنوين نزد همزهء وصل از جهت رفع التقاء دو ساكن مكسور و يا مفتوح ميگردد مانند : إِنِ ارْتَبْتُمْ - إِنِ امْرُؤٌ - لَهْواً انْفَضُّوا - ثَلاثَةٌ انْتَهُوا - فِسْقٌ الْيَوْمَ - بَعْضٍ الْقَوْلَ - أَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها - مِنَ الَّذِينَ - مِنَ اللَّيْلِ . تنوين و نون ساكنه نزد حروف تهجى داراى چهار حكم است . 1 - اظهار 2 - ادغام 3 - قلب يا ابدال 4 - اخفاء . احكام چهارگانهء فوق را براى سهولت ضبط و سپردن بحافظه در اين دو بيت گنجانيده‌اند : تنوين و نون ساكنه حكمش بدان اى هوشيار * كز حكم آن زينت بود اندر كلام كردگار